Dlaczego warto jeść produkty owsiane?

Bogate w węglowodany złożone, błonnik pokarmowy, witaminy z grupy B a także potas, żelazo, magnez, cynk i selen – płatki owsiane - sprawdzą się w diecie każdej osoby, która świadomie komponuje jadłospis. Płatki owsiane mają liczne walory odżywcze. Ze względu na relatywnie wysoką zawartość tłuszczu i białka owies w porównaniu do innych zbóż zawiera stosunkowo mało węglowodanów. Składnikiem dominującym jest skrobia. Ponadto owies zawiera polimery fruktozy. Fruktoza jest cukrem który może być użyty przez organizm jako źródło energii bez udziału insuliny, stąd produkty owsiane są przydatne w żywieniu osób z cukrzycą.

Owies obfituje także błonnik pokarmowy. Zawiera zarówno frakcję nierozpuszczalną błonnika (celulozę i ligniny) oraz frakcję rozpuszczalną błonnika (beta glukany). Na szczególna uwagę zasługują beta-glukany. W zetknięciu z płynem (mlekiem, wodą) nabierają one śluzowatej konsystencji - odpowiadają za charakterystyczną lepką konsystencję owsianki. Mają właściwości błonnika pokarmowego – nie są rozkładane w przewodzie pokarmowym. Tworzą w nim cienką śluzowata warstwę, co spowalnia rozkład skrobi, a co za tym idzie przyswajanie glukozy.

Białko owsa charakteryzuje się wysoką zawartością aminokwasów egzogennych (41 %), czyli tych, których organizm człowieka nie jest w stanie samodzielnie produkować. Spośród wszystkich zbóż cechuje się ono najwyższą wartością biologiczną. Jednak podobnie jak w większości produktów roślinnych, białko owsiane nie jest pełnowartościowe. Aminokwasem ograniczającym* jest tutaj lizyna. Dlatego też płatki owsiane najlepiej łączyć ze źródłem pełnowartościowego białka – chudym mlekiem lub chudym serem.

Zawartość tłuszczu w owsie jest 5 razy wyższa niż w życie i pszenicy. W ziarnie obłuszczonym jest to 7,9%. Tłuszcz owsa jest jednak źródłem wielu cennych składników: witaminy E i wielonienasyconych kwasów tłuszczowe co sprawia, że jest bardzo cennym składnikiem diety. Obecne są w nim też enzymy przyspieszające oksydację tłuszczu co sprawia, że jest on dość podatny na psucie. Podczas przetwarzania owsa następuje inaktywacja tych enzymów, a to opóźnia procesy jełczenia tłuszczu owsianego.

Składniki mineralne w jakie obfituje owies, to magnez, cynk i selen. Są one bardzo istotne dla wielu reakcji zachodzących w organizmie. Selen dodatkowo ma silne działanie antyoksydacyjne.

Owies zawiera awenantramidy, polifenole którym przypisywane jest zmniejszanie ryzyka wystąpienia chorób układu sercowo naczyniowego. Substancje te zwalczają stany zapalne i współpracując z witaminą C, pomagają w utrzymaniu właściwego stężenia lipidów we krwi. Owies stanowi też źródło luteiny, fito związku związanego z witaminą A, który jest ważny dla zdrowia oczu.

Produkty owsiane posiadają liczne walory zdrowotne. Zaliczyć do nich można:

• Zmniejszanie stężenia cholesterolu we krwi. Beta glukany pomagają w obniżeniu stężenia „złego cholesterolu” czyli frakcji o niskiej gęstości LDL. Normalnie organizm wydala cholesterol do przewodu skąd wchłaniany jest ponownie w celu ponownego wykorzystani. Beta glukany zawarte w owsiance wiążą cholesterol, a dzięki temu zapobiegają jego ponownemu wchłonięciu. Związany cholesterol wydalany jest wraz z kałem. Przez takie działanie stężenie cholesterolu we krwi jest zmniejszone.
• Działanie uspokajające. Składniki chemiczne naturalnie występujące w żywności mogą oddziaływać także na nastrój. Tryptofan, który jest aminokwasem, jest ważnym składnikiem serotoniny, neurotransmitera o działaniu uspokajającym. Produkty bogate w węglowodany złożone, sprzyjają przepływowi tryptofanu do mózgu, co zwiększa zdolność do wykorzystania serotoniny.
• Stabilizacja stężenia glukozy – stanowią dobre źródło węglowodanów dla diabetyków. Węglowodany pochodzące z ziaren trawione są powoli, co powoduje stopniowe zwiększanie stężenia glukozy we krwi. Dzięki temu ilość insuliny jakiej organizm potrzebuje do kontroli stężenia glukozy we krwi jest mniejsza.
• Wzmacnianie układu odpornościowego. Beta glukany wspomagają także białe krwinki. Usprawniają rozpoznawanie i zwalczanie infekcji bakteryjnych.

Spożycie produktów owsianych powinno być jednak limitowane/wykluczone w przypadku osób będących na dietach:

• Bezglutenowej
• Niskowęglowodanowej
• Ubogo resztkowej
• Niskosodowej
  

Nie ma lepszego posiłku na dzień dobry niż ciepły talerz owsianki, najlepiej z dodatkiem owoców i/lub orzechów czy siemienia lnianego (to dodatkowo uzupełni dietę w kwasy tłuszczowe z grupy omega-3). Taki posiłek ma wysoką wartość odżywczą, dostarcza też energii koniecznej do efektywnego rozpoczęcia dnia i syci na długo.

*Aminokwasy ograniczające to te których brakuje w białku co sprawia, że nie jest ono pełnowartościowe.