Naturalne substancje szkodliwe
19 marca 2009, Komentarzy: 150
Emilia Gnybek-Ciosek
Codziennie sięgamy po warzywa, owoce, nasiona. Pamiętamy o ich wartości odżywczej, o zawartych w nich witaminach, składnikach mineralnych. Czy zastanawiamy się jednak nad tym, że niektóre substancje znajdujące się w nich, w większych ilościach mogą działać szkodliwie?
Związkiem o działaniu szkodliwym znajdującym się w artykułach spożywczych jest m.in. amygdalina. Można ją znaleźć w migdałach gorzkich (2-3 %) oraz pestkach takich owoców jak morele (do 8 %), brzoskwinie (6 %), wiśnie (0,8-2%). Substancje podobne do niej znajdują się także w lnie, owocach dzikiego bzu, fasoli półksiężycowatej.
Amygdalina rozkładana jest do glukozy, aldehydu benzoesowego oraz cyjanowodoru (cyjanku). To właśnie cyjanek odpowiada za zatrucia. Cyjanowodór bowiem może wywoływać porażenie oddychania komórkowego oraz ośrodka oddechowego w Ośrodkowym Układzie Nerwowym, powodujące uduszenie oraz zatrzymanie akcji serca. Objawy zatrucia takie jak pieczenie w jamie ustnej, ślinotok, wymioty, mdłości, zawroty głowy, omdlenia, drgawki, problemy z oddychaniem, bóle w okolicy serca, mogą pojawić się po spożyciu przez osobę dorosłą około 50-60 sztuk gorzkich migdałów i 5-10 sztuk przez dziecko. Także zjadanie nasion takich owoców pestkowych jak wiśnie, czereśnie, śliwki oraz przygotowywanie nalewek z nich, może być przyczyną zatruć. Należy więc starać się przygotowywać trunki z owoców wypestkowanych i nie jadać nasion owoców.
Amygdalina wzbudziła dość duże zainteresowanie w świecie nauki w latach 50 ubiegłego wieku, gdy biochemik dr Krebs wyodrębnił ją z pestek moreli oraz zaklasyfikował jako witaminę B 17 (laetrile). Udowadniał także, iż jest to lek na raka. Dowodził, iż negatywne działanie cyjanku jest zwłaszcza silne w komórkach nowotworowych. W ich obrębie jest większe stężenie enzymu rozkładającego amygdalinę, a nikłe innego, który rozkłada cyjanek do nieszkodliwych metabolitów. Jego teoria jednak spotkała się ze sprzeciwem AMA (American Medical Association). W chwili obecnej laterile stosowana jest w Meksyku w klinikach medycyny naturalnej jako terapia przeciwnowotworowa. Nie jest jednak uznana przez FDA (Food and Drug Administration), a tym samym nie jest stosowana w USA. Dotychczasowe badania kliniczne na chorych z zaawansowaną nieuleczalną chorobą nowotworową nie wykazały pozytywnych skutków działania tego preparatu.
Produktem, który również wzbudza dość duże zainteresowanie jest mak lekarski. W jego soku znajduje się całe mnóstwo alkaloidów o działaniu narkotycznym takich jak morfina, narkotyna, kodeina. W dojrzałych nasionach maku jednak nie znajduje się morfiny, choć reszta rośliny jest w nią bogata. Z tych powodów uprawa maku w naszym kraju jest kontrolowana. Warto wspomnieć, iż najniższa toksyczna dawka morfiny to 0,0025 g, a śmiertelna w zależności od organizmu 0,0015-0,6 g.
Także w tak popularnym warzywie jak ziemniaki można znaleźć substancję szkodliwą dla naszego zdrowia. Jest to solanina. Szczególnie duże jej stężenie jest w kwiatach, łodydze, niedojrzałych owocach. W bulwie zaś jedynie w kiełkach i łupinie. Dlatego gotując ziemniaki należy zwrócić uwagę aby wyciąć dobrze kiełki, w okresie gdy ziemniaki kiełkują nie gotować ich w łupinkach, a zzieleniałe odrzucić.
Solanina wywołuje zaburzenia układu pokarmowego takie jak wymioty, biegunka, a także podrażnienia błony śluzowej jamy ustnej, przełyku, żołądka, stany zapalne nerek. Jej toksyczność to około 0,2-0,4 g. Szacuje się więc, że objawy zatrucia może wywołać spożycie 0,5 kg ziemniaków o zawartości solaniny około 0,6 %.
W pomidorach zwłaszcza w zielonych znajduje się tomatyna, która daje podobne objawy zatrucia jak solanina. Jednak jej szkodliwe dawki są znacznie wyższe. W soku dojrzałych pomidorów zaś, podobnie jak w szparagach, soi, szpinaku, burakach, występują saponiny, które u osób wrażliwych mogą podrażniać błonę śluzową przewodu pokarmowego. W dużych dawkach zaś mogą powodować uszkodzenia i hemolizę krwi.
Warzywa krzyżowe czyli kalafior, rzepa, kapusta itp. zawierają związki które hamują przyswajanie jodu przez organizm, a tym samym wytwarzanie hormonów tarczycowych. Substancje te to goitrogeny. Spożywanie więc warzyw kapustnych przy niedoborze jodu może przyczyniać się do powstania wola tarczycowego.
Z kolei duże spożycie szczawiu, szpinaku czy rabarbaru może powodować podrażnienie przewodu pokarmowego oraz zaburzenia w funkcjonowaniu nerek. Wywołuje to zawarty w nich kwas szczawiowy. Dodatkowo substancja ta podobnie jak związki fitynowe (ziarna zbóż, kasze, płatki, orzechy, pieczywo razowe itp.) hamuje wchłanianie wapnia.
Wspomnieć należy także o inhibitorach trypsyny, związkach które hamują działanie enzymu rozkładającego białka. Jego duża ilość może się wiec przyczynić do niedoboru niektórych aminokwasów egzogennych. Związki te znajdują się w takich produktach jak fasola, groch, soja, bób, pszenica. Gotowanie ich jednak osłabia działanie inhibitorów lub całkowicie je neutralizuje.
Pamiętając o niekorzystnym działaniu niektórych składników żywności można by pomyśleć, iż produktów tych należałoby się wystrzegać. Tym czasem jest to jedynie kolejny argument na to, iż konieczne jest zachowanie różnorodności. Dodatkowo odpowiednie przygotowanie produktów do spożycia pozwoli ustrzec się przed niekorzystnym działaniem naturalnie w nich występujących substancji szkodliwych.
Zobacz także:
» Dietetyka - Nadmiar witamin może szkodzić. » Dietetyka - Pomidory dobre na odchudzanie i poprawę krążenia » Dietetyka - Czas owoców i warzywZasady dodawania komentarzy
1. Komentarz powienien zawierać informacje odnoszące się w bezpośredni sposób do treści artykułu.
2. W przypadku uzasadnionego zgłoszenia komentarza do moderacji, zostanie on usunięty wraz z przyznanymi w ramach Vita-Aktywności punktami.
3. Po 3 krotnym złamaniu zasad komentowania użytkownik zostaje zablokowany, co uniemożliwia jemu dodawanie jakichkolwiek komentarzy w serwisie.
4. Kopiowanie komentarzy znajdujących się już w serwisie równoważne jest z naruszeniem punktu 4 zasad dodawania komentarzy.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
