Zdrowie „na okrągło”
9 kwietnia 2009, Komentarzy: 141
Justyna Lewandowska
Zapewne większość z nas nie wyobraża sobie Wielkanocnego Śniadania bez jaj. Dlatego to właśnie ten produkt zasłużył sobie na takie uznanie? Odpowiedź jest prosta - jajo jest bowiem jednym z nielicznych produktów, który spożywany samodzielnie może zaspokoić zapotrzebowanie na wszystkie składniki niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu.
Za co cenimy jajo?
Jajko przez wieki, uważano za magiczny symbol, służyło jako lekarstwo, omen, no i oczywiście pożywienie. Było ono znakiem budzenia się ziemi. Długa, smutna zima dobiegała końca i ziemia ożywała zielenią i kwiatami, tak jak z jajka wykluwa się nowe życie.
W starożytności jajko było przedmiotem kultu. Uważano, że jest ono początkiem wszystkiego. Dlatego też u sufitu egipskich świątyń zawieszano jajka. Znana jest postać boga Ptah, który jako garncarz nadaje światu kształt jaja. W Polsce, gdy po raz pierwszy wyprowadzano bydło w pole, na progu stajni kładziono jajko, które potem oddawano komuś biednemu z prośbą o modlitwę, by bydło dobrze się chowało, a krowy dawały dużo mleka. Gdy budowano dom, w każdy jego narożnik kładziono jajko na szczęście, dodowano je również do zaprawy wapiennej. Uważano jajo za oznakę życia, płodności, miłości i siły. Miało ono chronić przed chorobą, urokiem, pożarem oraz zapewnić urodzaj i szczęście. Wierzono między innymi, że ocieranie jaja o ciało chorego dodaje mu siły, a kąpiel noworodka w wodzie, w której było zanurzone jajo zapewni mu zdrowie, prawidłowy rozwój i szczęście w dorosłym życiu.
Do dziś wielu naukowców uważa, iż nie ma w przyrodzie drugiego bardziej doskonałego surowca spożywczego niż jajo. Związane jest to z zawartością:
- dobrych kwasów tłuszczowych
Korzystne, wielonienasycone kwasy tłuszczowe prawie w 50% tworzą bardzo ważny składnik żółtka - lecytynę.
Związek ten nazywany jest "pogromcą tłuszczu", głównie ze względu na jej właściwości emulgujące. Rozbija spożywane tłuszcze oraz cholesterol na małe cząstki, zapobiegając przyczepianiu się ich do ścianek naczyń, tym samym zmniejszając ryzyko powstania balaski miażdżycowej. Lecytyna zbawiennie działa również na wątrobę, rozpuszczając cholesterol w żółci i chroniąc przed tworzeniem się kamieni żółciowych. Uczestniczy też w hamowaniu niekorzystnych procesów utleniania i poprawia funkcjonowanie układu nerwowego. Dzięki niej łatwiej się uczymy i panujemy nad stresem.
- witamin
Jaja zawierają prawie wszystkie witaminy, z wyjątkiem witaminy C. Są bogatym źródłem witamin z grupy B, które pełnią istotna rolę w wzmacnianiu układu nerwowego, rozładowywaniu stresu, witaminy A - niezbędnej min. do prawidłowego funkcjonowania wzroku, a także witaminy D - uczestniczącej w budowie kośćca.
- związków mineralnych
Wśród minerałów występujących w jaju warto pokreślić znaczną zawartość cynku, który pełni istotna rolę w gojeniu ran i zwalczaniu infekcji oraz żelaza - składnika czerwonych krwinek.
- najlepszego zestawu aminokwasów
Jajko zawiera wszystkie aminokwasy egzogenne, tzn. te, których organizm człowieka nie wytwarza, a które są dla niego niezbędne i dlatego musi je otrzymywać z pokarmem. Dwa jaja o masie 58 g pokrywają w 35 proc. dzienne zapotrzebowanie dorosłego człowieka na te aminokwasy.
Jaja doskonale uzupełniają skład aminokwasowy produktów zbożowych. Dlatego warto podawać potrawy z jaj z dodatkiem kasz i pieczywa.
- dobrze przyswajalnego białka
Przyswajalność białka jaj wynosi aż 94% i zdecydowanie góruje nad innymi produktami: mleko - 85%, ziemniaki - 76%, mięso - 77%.
Ten fakt wpłynął na nadanie białku jaja zaszczytnego tytułu "białka wzorcowego", wykorzystywanego jako odniesienie w wielu badaniach m.in. nad wartością odżywczą.
Poza tym jajko może być idealnym składnikiem diety odchudzającej. Jedno średniej wielkości jajko ma jedynie ok. 75 kcal. Jest to więc to żywność nie tylko pełnowartościowa, ale również niskokaloryczna.
Cholesterolowy problem
Po dziś dzień jajko byłoby, bez żadnych ograniczeń uważane za niezwykle zdrowe i pożywne. Jednak w latach 70 wypowiedziano wojnę cholesterolowi, który w sporym stężeniu występuje w żółtku jaja.
Cholesterol to substancja tłuszczowa, niezbędna do budowy ściany komórek i wytwarzania hormonów. Krążąc we krwi łączy się z dwoma rodzajami lipoprotein:
• LDL - tzw. „zły cholesterol”, to lipoprotiny o niskiej gęstości, które przenoszą 65% cholesterolu, dostarczając go do wszystkich komórek. Jeśli we krwi znajduje się nadmiar tego tłuszczu, komórki nie są w stanie go zużyć i nadwyżka ta odkłada się w ścianach naczyń czasem tworząc blaszkę miażdżycową.
• HDL – zwany „dobrym cholesterolem”, to lipoproteiny o wysokiej gęstości, które zawierają 18% cholesterolu, przenosi on nadmiar cholesterolu z krwi do wątroby w celu rozłożenia go i wydalenia z organizmu.
Obecność cholesterolu w organizmie jest czymś naturalnym, problemy rozpoczynają się, gdy poziom cholesterolu całkowitego jest przez dłuższy okres czasu wysoki, a jego większość stanowi zły cholesterol - LDL. Wtedy jego nadmiar nie jest dostatecznie szybko usuwany z organizmu i tworzy złogi na ścianach tętnic. Razem z nimi osadzają się również inne tłuszczowce oraz składniki krwi. Dochodzi do pogrubienia i zwapnienia zmiany, a w konsekwencji powstania miażdżycy. Proces ten może rozwijać się na każdej tętnicy, jednak najgroźniejsze konsekwencje ma, jeśli atakuje tętnice serca, mózgu i nerek. Zwężenie tętnic wieńcowych wiąże się z niedoborem utlenowanej krwi i wywołuje ból w klatce piersiowej. Zakrzep w tętnicy, czyli zablokowanie przepływu krwi, może w rezultacie spowodować zawał serca.
Na dzień dzisiejszy wiemy już, że szkodliwość złego cholesterolu nie należy utożsamiać wyłącznie z żywieniem i liczbą spożywanych jaj dziennie, ponieważ wpływ na nią mają również uwarunkowania genetyczne i metaboliczne. Organizm zdrowego człowieka sam potrafi regulować niewielkie wahania cholesterolu. W przypadku, gdy spożyjemy więcej produktów bogatych w ten związek - obniża się własna synteza i na odwrót. Należy jednak pamiętać, że ciągłe bombardowanie organizmu nadmiarem cholesterolu może doprowadzić do upośledzenia funkcji regulacyjnych i zwyrodnienia naczyń krwionośnych. Z tej właśnie przyczyny zdrowy człowiek powinien spożywać nie więcej niż 300 mg cholesterolu dziennie. Taka ilość cholesterolu znajduje się już w ok. 1,5 jajka.
Problemy z zaburzeniem gospodarki cholesterolowej, nieodzownie wiążą się z ograniczeniem spożywania produktów o wysokiej zawartości cholesterolu w diecie, w tym niestety również jajek . Jedno średnie jajko ma ok. 200 mg cholesterolu ogólnego. Sprawia to, iż w żywieniu osób starszych i niektórych grup osób chorych ogranicza się, a czasem nawet wyklucza spożywanie żółtek.
A co z awidyną?
Niepokój budzi również wchodząca w skład białka jaja - awidyna. Substancja ta ma zdolność wiązania biotyny - jednej z witamin z grupy B. Kompleks awidyna-biotyna jest niestrawny dla organizmu człowieka. Do objawów niedoborów biotyny zalicza się: znużenie, spadek apetytu, podwyższenie poziomu cholesterolu, rumień, łuszczenie skóry. Najnowsze badania wykazały jednak, że jaja zawierają najwyższą znaną koncentracje biotyny, dlatego obawa o wystąpienie niedoborów tej witaminy przez spożywanie nadmiernej ilości jaj jest nieuzasadniona.
Wszystko z rozsądkiem…
Podane zastrzeżenia nikną jednak przy kopalni cennych substancji zawartych w jaju. Jeżeli nie mamy zdrowotnych przeciwwskazań możemy bez obaw zjadać do dziesięciu jajek tygodniowo, łącznie z tymi użytymi jako składniki potraw. Zalecenie to wydane zostało przez Światową Organizację Zdrowia (WHO). Należy pamiętać jednak, że jaja smażone na tłuszczu, powinny być spożywane w ograniczonej ilości ze względu na obniżenie wartości żywieniowej, strawności i znaczne zwiększenie kaloryczności. Z dietetycznego punktu widzenia powinno się spożywać jajka gotowane na miękko i szybko schłodzone, ponieważ charakteryzują się wtedy najwyższą strawnością i przyswajalnością poszczególnych składników pokarmowych. Nie pozostaje nam nic innego, tylko z rozsądkiem skorzystać z tych niezwykłych właściwości jaj przy wielkanocnym stole.
Zobacz także:
» Dietetyka - Wpływ stosowania antykoncepcji hormonalnej na masę ciała – fakty i mity. » Dietetyka - Co trzeba wiedzieć o cholesterolu? » Dietetyka - Dieta niskocholesterolowa[ Zamknij ]
Zasady dodawania komentarzy
1. Komentarz powienien zawierać informacje odnoszące się w bezpośredni sposób do treści artykułu.
2. W przypadku uzasadnionego zgłoszenia komentarza do moderacji, zostanie on usunięty wraz z przyznanymi w ramach Vita-Aktywności punktami.
3. Po 3 krotnym złamaniu zasad komentowania użytkownik zostaje zablokowany, co uniemożliwia jemu dodawanie jakichkolwiek komentarzy w serwisie.
4. Kopiowanie komentarzy znajdujących się już w serwisie równoważne jest z naruszeniem punktu 4 zasad dodawania komentarzy.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
